Cafodd y Grŵp Gorchwyl a Gorffen Hygyrchedd Hedfan ei sefydlu ym mis Tachwedd 2024 dan gadeiryddiaeth y Farwnes Tanni Grey-Thompson, ac unodd y diwydiant, y rheoleiddiwr ac eiriolwyr defnyddwyr. Nod y grŵp, a hwylusir gan yr Adran Drafnidiaeth, oedd cyd-ddylunio gwelliannau ymarferol ar gyfer teithwyr awyr anabl a llai symudol.

Mae’r fenter yn pwysleisio cydweithredu cynhwysol, gan ymgysylltu â’r gymdeithas sifil, elusennau anabledd, ac unigolion sydd â phrofiad byw trwy fyrddau crwn, adborth uniongyrchol, ac ymholiadau manwl. Mae’r dull hwn yn cyfrannu’n uniongyrchol at ymrwymiad ym maniffesto Llafur i hybu hawliau pobl anabl ac at yr egwyddor o weithio gyda nhw, gan sicrhau bod eu barn a’u lleisiau wrth wraidd pob polisi a’r holl weithredu. Roedd y pwyslais ar newidiadau ymarferol a deialog barhaus gyda theithwyr anabl er mwyn sicrhau gwelliannau ystyrlon, cynaliadwy.

Mae’r dull cynhwysol yma wedi dylanwadu’n gadarnhaol ar gysylltiadau rhwng y llywodraeth a’r gymdeithas sifil. Mae mynd ati i gynnwys grwpiau ac unigolion sy’n eiriol dros anabledd wedi caniatáu proses gydweithredol a chynhwysol. Y nod yn hyn o beth yw meithrin ymddiriedaeth a chyd-ddealltwriaeth, lle mae pryderon dinasyddion anabl yn cael eu clywed.

Roedd y campau nodedig yn cynnwys sefydlu ymgysylltiad uniongyrchol ag unigolion anabl ac elusennau, meithrin dull polisi cydweithredol, a gosod cynsail ar gyfer cynnwys grwpiau ymylol yn ystyrlon mewn polisïau sy’n effeithio’n uniongyrchol arnyn nhw.

Pobl ifanc sydd wedi bod wrth y llyw o ran cydgynhyrchu Strategaeth Ieuenctid Genedlaethol newydd ers iddi gael ei chyhoeddi ym mis Tachwedd 2024 gan Ysgrifennydd Gwladol y DCMS fel rhan o genhadaeth y llywodraeth i wella cyfleoedd.

Fel cam cyntaf, i sicrhau y byddai lleisiau ieuenctid wrth wraidd y broses, penododd y llywodraeth 13 o bobl ifanc amrywiol i ffurfio Grŵp Cynghori Ieuenctid (YAG) a dod â phrofiad byw ar draws meysydd allweddol gan gynnwys eiriolaeth, atal trais, symudedd cymdeithasol ac iechyd meddwl. Eisteddodd Grŵp Cynghori Arbenigol o 14 o arbenigwyr o amrywiaeth o sectorau ochr yn ochr â’r YAG i ddod ag arbenigedd o sectorau perthnasol, gan roi mewnbwn a herio syniadau.

Ffurfiodd y DCMS bartneriaethau â chonsortiwm arbenigol – ymgynghoriaeth ymchwil farchnad Savanta, My Life My Say a’r Mudiad #iwill gyda gwaith cydlynu gan Volunteering Matters a UK Youth – i sefydlu ymgyrch ymgysylltu dan arweiniad ieuenctid i sicrhau bod pobl ifanc o bob rhan o’r wlad yn cael cyfle i ddweud eu dweud. Gweithiodd y consortiwm gyda deg Cydweithiwr Ieuenctid i sicrhau bod yr holl weithgareddau ymgyrchu yn cael eu dylunio a’u harwain gan bobl ifanc mewn gwirionedd. Defnyddiodd yr ymgyrch “Deliver You” ystod o ddulliau arloesol wedi’u targedu er mwyn sicrhau bod grwpiau sydd wedi’u tangynrychioli yn gallu lleisio’u barn. Sicrhaodd yr ymgyrch fewnwelediadau gan fwy nag 20,000 o bobl ifanc.

Mae ein hymagwedd wedi grymuso pobl ifanc i arwain newid wrth galon y broses o lunio polisïau ac yn eu bywydau eu hunain. Bydd eu profiadau byw, gan gynnwys eu pryderon a’u gobeithion ar gyfer y dyfodol, yn sail i uchelgais newydd i bobl ifanc yn y Strategaeth Ieuenctid Genedlaethol.

Mae Cynllunio Lle Medrwn Môn yn grymuso cymunedau Ynys Môn drwy gynghreiriau cymunedol i fynd ati i lunio gwasanaethau lleol. O’r blaen, roedd darpariaeth gwasanaethau traddodiadol o’r brig i lawr yn aml yn anwybyddu anghenion unigryw cymunedau. Roedd hyn yn creu rhwystr oedd yn atal dinasyddion rhag cyfranogi, gyda dinasyddion yn aml yn teimlo eu bod nhw heb gysylltiad â’r penderfyniadau oedd yn effeithio arnyn nhw. Cafodd cynllun Cynllunio Lle Medrwn Môn ei ddatblygu gyda Chyngor Sir Ynys Môn i helpu i ddod o hyd i ateb. Gyda chymorth cyllid gan Lywodraeth Cymru a thrwy ddefnyddio egwyddorion Cynllun Trydydd Sector Cymru, sefydlodd y rhaglen Gynghreiriau Cymunedol sy’n creu map o asedau cymunedol yn eu hardal, gan gynnwys cyfleusterau corfforol a’r sgiliau a’r profiadau lleol sydd ar gael. Bydden nhw’n gweithio wedyn gyda’r gwasanaethau statudol i ddatblygu gwasanaethau sydd wedi’u seilio ar asedau ac anghenion lleol.

Mae manteision Cynllunio Lle yn cynnwys cynnydd ym mhresenoldeb grwpiau cymunedol, defnyddio adeiladau cymunedol, a mwy o gyfleoedd i wirfoddoli. Mae Linc Cymunedol Môn, sef rhaglen presgripsiynu cymdeithasol i drigolion, wedi dod yn bwynt mynediad sengl ar gyfer gwasanaethau ymyrraeth ac atal cynnar i ddarparwyr statudol gan gynnwys y tîm iechyd meddwl cymunedol, darparwyr cymorth tai, meddygon teulu, a’r heddlu lleol. Erbyn hyn mae un o’r Cynghreiriau Cymunedol, sef Cynghrair Seiriol, yn Sefydliad Elusennol Corfforedig sy’n cyflogi ei staff ei hun, yn rhedeg ei drafnidiaeth gymunedol ei hun ac yn cynhyrchu ei arian ei hun ar gyfer prosiectau ar raddfa fach dan arweiniad y gymuned. Mae hyn wedi gwella perthnasoedd rhwng y llywodraeth a’r gymdeithas sifil trwy hwyluso mwy o ymddiriedaeth a diwylliant o gyfrifoldeb cyffredin. Mae’r gwasanaethau, wedi’u datganoli ac wedi’u cadw, wedi dod yn fwy perthnasol a hygyrch, gan adeiladu gwydnwch cymunedol cryfach trwy gyfranogiad gweithredol. Mae partneriaid y sector cyhoeddus yn dal yn ymrwymo i gynllunio cymunedol ystyrlon, gyda Chynllunio Lle bellach wedi’i ysgrifennu’n uniongyrchol i mewn i ddisgrifiadau swydd a dyletswyddau swyddogion gweithredol Cyngor Ynys Môn ynghyd ag ymrwymiad i sicrhau bod holl adrannau’r cyngor yn ymwybodol o’u cyfrifoldebau i gynnal y ffordd yma o weithio.

Trwy ddeialog agored a phartneriaethau â’r gymdeithas sifil, mae Cenhadaeth Iechyd llywodraeth y Deyrnas Unedig wrthi’n adeiladu Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) yn Lloegr sy’n addas at y dyfodol.

Gosododd yr Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol strategaeth ymgysylltu gynhwysfawr ar waith i lywio datblygiad y Cynllun Iechyd 10 Mlynedd, sy’n troi’r miloedd o fewnwelediadau a gasglwyd yn gynllun gweithredu clir. Gall y gymdeithas sifil chwarae rhan hanfodol wrth ategu’r tair sifft sylfaenol: o’r ysbyty i’r gymuned, o analog i ddigidol ac o driniaeth i atal.

Mae’r Cynllun Iechyd 10 Mlynedd yn cynnwys nod penodol o sicrhau mai’r GIG yw’r partner gorau posibl a’r darparwr gofal iechyd cyhoeddus mwyaf cydweithredol yn y byd. Drwy arloesi o’r gwaelod i fyny ac ar lawr gwlad y byddwn ni’n gwneud y cynnydd mwyaf posibl. Ochr yn ochr â gosod strategaeth, bydd gan y Cynllun nod penodol o harneisio partneriaethau â buddsoddwyr, diwydiant, llywodraeth leol, cyflogwyr, busnesau bach a chanolig, mudiadau gwirfoddol ac undebau llafur. Bydd dyfnhau’r berthynas â phartneriaid yn y gymdeithas sifil yn helpu i gyflawni nodau’r Cynllun Iechyd 10 Mlynedd, gan gynnwys trwy feithrin model “Gwasanaeth Iechyd Cymdogaeth”.

Yr uchelgais yw defnyddio nifer o ddarparwyr – yn y GIG, y sector gwirfoddol, y sector annibynnol a mentrau cymdeithasol. Lle mae arloesedd mor gyflym yn digwydd heddiw o ran sut y gellir trawsnewid gwasanaethau trwy ddatblygiadau mewn gwyddoniaeth a thechnoleg, mae’r llywodraeth am ehangu eco-system y darparwyr. Er enghraifft, mae yna botensial enfawr i ystod eang o ddarparwyr gynnig gwerth gwirioneddol yn y Gwasanaeth Iechyd Cymdogaeth. Y nod sydd gennym yw sefydlu Canolfan Iechyd Cymdogaeth ym mhob cymuned, sef ‘siop un stop’ ar gyfer gofal i gleifion a’r man y bydd timau aml-ddisgyblaeth yn gweithredu ohono. Bydd Canolfannau Iechyd Cymdogaeth yn cydleoli gwasanaethau’r GIG, yr awdurdodau lleol a’r sector gwirfoddol i helpu i greu arlwy sy’n ateb anghenion y boblogaeth yn holistig.

O’r diwrnod cyntaf yn y swydd, mae’r Llywodraeth wedi nodi ei hymrwymiad i greu swyddi sy’n rhoi diogelwch, yn trin gweithwyr yn deg, ac yn talu cyflog dechau. I helpu i gyflawni hyn, ymrwymodd y Llywodraeth i barhau i weithio’n agos mewn partneriaeth â busnes ac undebau llafur a hynny ar lefel y gweinidogion a’r swyddogion. Mae’r gwaith teirochrog yma wedi’i ymgorffori yn y gwaith o gyflawni’r Cynllun i Wneud i Waith Dalu ac fel rhan o ddatblygiad Bil Hawliau Cyflogaeth nodedig y Llywodraeth.

Mae’r ffordd yma o weithio wedi cynnwys nifer o sesiynau ymgysylltu i glywed barn onest ac amrywiol o amryw o safbwyntiau a chefndiroedd. Mae’r ddirnadaeth a’r adborth arbenigol a manwl a gafwyd o’r gwaith teirochrog wedi bod yn amhrisiadwy wrth bennu’r manylion cywir ar draws y Cynllun i Wneud i Waith Dalu a’r Bil Hawliau Cyflogaeth. O hawliau newydd ar oriau gwarantedig, i dâl salwch, ac i amddiffyn rhag diswyddo annheg, mae cynrychiolwyr undebau llafur a busnes wedi cymryd rhan weithredol i lywio datblygiad y polisi a byddan nhw’n parhau â’u cyfranogiad yn ystod y gweithredu.

Mae’r dull cydweithredol yma wedi sicrhau bod datblygu’r Cynllun i Wneud i Waith Dalu a’r Bil Hawliau Cyflogaeth wedi elwa o arbenigedd a safbwyntiau ymarferol cynrychiolwyr cyflogwyr a chyflogeion. Mae Gweinidogion a Chyfarwyddiaeth Hawliau Cyflogaeth y DBT wedi ymgysylltu â mwy na 190 o randdeiliaid; gan sicrhau bod y Llywodraeth yn ymgysylltu’n eang ac yn ddwfn. Bydd y polisïau sy’n deillio o hynny yn rhoi’r uwchraddiad mwyaf mewn hawliau gweithwyr mewn cenhedlaeth.

Y gwersi allweddol

Mae cydweithredu cynnar a helaeth â’r rhanddeiliaid allweddol yn hanfodol ar gyfer datblygu deddfwriaeth cyflogaeth effeithiol sy’n ennyn derbyniad da. Dylai’r dull yma gael ei barhau trwy gydol y gwaith datblygu polisi. Mae ymgorffori gwaith teirochrog yn meithrin dealltwriaeth fwy cynhwysfawr o’r materion ac yn helpu i liniaru canlyniadau anfwriadol.

Ers 2015, mae Bwrdeistref Camden yn Llundain yn gweithredu cynllun cymorth hirdymor i’r sector gwirfoddol, gan gynnwys cynnig grantiau saith mlynedd drwy’r Gronfa Partneriaid Cymunedol. Nod y dull hwn yw cynyddu sefydlogrwydd, caniatáu cynllunio strategol, a lleihau’r fiwrocratiaeth sy’n gysylltiedig â cheisiadau grant niferus.

Lansiodd y Cyngor raglen Cronfa Partneriaid Cymunedol saith mlynedd (2024 i 2031), gan ddarparu grantiau craidd i sefydliadau’r gymdeithas sifil leol sy’n cyflawni newid cymdeithasol arwyddocaol. Cafodd 38 o sefydliadau grantiau yn amrywio o £10,000 i £100,000 y flwyddyn, sef rhan o fuddsoddiad blynyddol ehangach o £4 miliwn. Mae’r cyllid aml-flwyddyn wedi cryfhau perthnasoedd yn sylweddol, gan feithrin amgylchedd cydweithredol sy’n canolbwyntio ar nodau cymunedol cyffredin. Roedd hyblygrwydd y cyllid yn fodd i sefydliadau drosoli cyllid arall ac addasu at anghenion sy’n esblygu. Wrth ddylunio’r rhaglen, cafodd y Cyngor eu harwain gan egwyddorion Grantiau Agored ac Ymddiriedus y Sefydliad Gweithredu Gwirfoddol (IVAR), a daeth yn un o’r asiantaethau cyhoeddus cyntaf i ymuno â’r fenter yma sy’n hybu’r arferion gorau mewn cyllid grantiau. Gan dynnu ar y gwersi a ddysgwyd o raglenni cyllido blaenorol a thrwy ymateb i newidiadau yn anghenion allanol cymunedau a sefydliadau ar lawr gwlad, mae Camden yn dal i ddatblygu ecosystem gyllido amrywiol i gefnogi mwy o sefydliadau ar wahanol gyfnodau datblygu.

Y gwersi allweddol

Mae’r dull yma wedi hybu mwy o gydweithredu, cyd-gymorth, a gweithio cydweithredol, gan symud perthnasoedd o’r trafodaethol i’r strategol, gan rymuso sefydliadau i gyflawni effaith gymunedol barhaol.